با فروپاشی تدریجی نظم گلوبالیستی و بازگشت منطق ژیوپولیتیک سخت، افغانستان بار دیگر به نقطه کانونی رقابتهای منطقهای بدل شده است؛ نشستی که در تهران برگزار شد، تلاشی هدفمند برای نهادینهسازی بازدارندگی جنگ از محور افغانستان و مهار سناریوهای بیثباتسازی و جنگهای کریدوری در منطقه بهشمار میرود.
جنگهای میان روم شرقی و ایران ساسانی، در ظاهر سیاسی بودند، اما در عمق، رویارویی دو جهانبینی متفاوت قرار داشت: یکی مبتنی بر ساختار قدرت دینی–امپراتوری روم، و دیگری بر میراث فرهنگی و زبانی ایرانی–آریایی–خراسانی. با ظهور اسلام، صحنه تمدنی تغییر کرد و اسلام نه تنها دو امپراتوری را فروپاشید، بلکه بنیانهای فکری شرق و غرب را در قالبی جدید بازتعریف نمود.
تاریخ جهان اسلام مملو از تقابل میان ایمان و نفوذ، استقلال و سلطه است. از صدر اسلام تا عصر حاضر، جریانهایی کوشیدهاند با نفوذ در مراکز قدرت و ساختارهای فکری امت اسلامی، مسیر تمدنی مسلمانان را از وحدت و عدالت به تفرقه و انقیاد سوق دهند. این مقاله با رویکرد تحلیلی، سیاسی و استخباراتی، پیوستار تاریخی نفوذ ساختاری از ترور امام علی(ع) تا طرح صلح ابراهیم و جنگهای جنوب آسیا با محور افغانستان را بررسی میکند.
چرخش راهبردی افغانستان از مرز تورخم به بندر چابهار، نهتنها تغییر یک مسیر تجارتی، بلکه نشانهای از دگرگونی ژرف در ژیوپولیتیک منطقه است؛ تحولی که میتواند وابستگی تاریخی کابل به پاکستان را کاهش دهد و بستر تازهای برای همگرایی تمدنی و اقتصادی میان افغانستان، ایران و هند فراهم سازد.
در حالیکه آتشبس شکننده در غزه نفس تازهای برای محور غرب فراهم کرده، جبهه تازهای از رقابتهای ژیوپولیتیکی در مرزهای افغانستان و پاکستان شعلهور شده است؛ جاییکه مناقشه کابل و اسلامآباد دیگر تنها یک بحران امنیتی نیست، بلکه صحنه برخورد مستقیم شرق و غرب بر سر توازن قدرت در آسیا شده است.
جهان امروز در آستانهی مرحلهای تازه از رقابتهای ژیوپولیتیکی قرار دارد؛ جایی که جنگ اقتصادی، تمدنی و آخرالزمانی درهمتنیدهاند و افغانستان در قلب این تحولات، نقشی فراتر از جغرافیای سیاسی خود یافته است.
افغانستان در نقطهٔ حساسی از دگرگونی نظم جهانی قرار گرفته؛ جایی که رقابت ژیوپولیتیکی قدرتهای بزرگ و مداخله بازیگران منطقهای، آیندهٔ ثبات و هویت تمدنی کشور را رقم میزند. در چنین فضایی، قومگرایی و پروژههای فدرالخواهی به ابزار فشار خارجی بدل شده و تنها راه صیانت از استقلال و همگرایی ملی، بازگشت به هویت تمدنی مشترک خراسانی است.
در میانهی رقابت فزایندهی آمریکا و چین بر سر اقتصاد و نفوذ جهانی، افغانستان بار دیگر در مرکز معادلات ژیوپولیتیکی قرار گرفته است. موقعیت استراتژیک کشور، افغانستان را به حلقهی اتصال پروژههای بزرگ اوراسیایی و میدان رویارویی بلوکهای شرق و غرب بدل کرده است.
با عضویت در خبرنامه جدیدترین اخبار را در ایمیل خود دریافت کنید!
