تاریخ جهان اسلام مملو از تقابل میان ایمان و نفوذ، استقلال و سلطه است. از صدر اسلام تا عصر حاضر، جریانهایی کوشیدهاند با نفوذ در مراکز قدرت و ساختارهای فکری امت اسلامی، مسیر تمدنی مسلمانان را از وحدت و عدالت به تفرقه و انقیاد سوق دهند. این مقاله با رویکرد تحلیلی، سیاسی و استخباراتی، پیوستار تاریخی نفوذ ساختاری از ترور امام علی(ع) تا طرح صلح ابراهیم و جنگهای جنوب آسیا با محور افغانستان را بررسی میکند.
در حالیکه آتشبس شکننده در غزه نفس تازهای برای محور غرب فراهم کرده، جبهه تازهای از رقابتهای ژیوپولیتیکی در مرزهای افغانستان و پاکستان شعلهور شده است؛ جاییکه مناقشه کابل و اسلامآباد دیگر تنها یک بحران امنیتی نیست، بلکه صحنه برخورد مستقیم شرق و غرب بر سر توازن قدرت در آسیا شده است.
مذاکرات سهمرحلهای طالبان و پاکستان، از دوحه تا استانبول، به شکست انجامید و نشان داد که اسلامآباد نمیتواند وابستگی تاریخی طالبان را به نفع منافع خود تضمین کند. در حالی که طالبان، با وجود فقدان مشروعیت ملی، در برابر فشارهای پاکستان موضعی نسبی و ملیگرایانه گرفتهاند، کشورهای منطقه به دنبال بدیلی مشروع و فراگیر برای ایجاد توازن قدرت هستند. در چنین شرایط بحرانی، تشکیل حکومت در تبعید توسط جریانهای ملی و معتدل طالبان میتواند راهی برای بازتعریف مشروعیت سیاسی و احیای وحدت ملی باشد.
افغانستان در نقطهٔ حساسی از دگرگونی نظم جهانی قرار گرفته؛ جایی که رقابت ژیوپولیتیکی قدرتهای بزرگ و مداخله بازیگران منطقهای، آیندهٔ ثبات و هویت تمدنی کشور را رقم میزند. در چنین فضایی، قومگرایی و پروژههای فدرالخواهی به ابزار فشار خارجی بدل شده و تنها راه صیانت از استقلال و همگرایی ملی، بازگشت به هویت تمدنی مشترک خراسانی است.
در اوج تنشهای تازه میان کابل و اسلامآباد، اظهارات تهدیدآمیز مقامات پاکستانی بار دیگر ضرورت تقویت وحدت ملی و بازگشت به ریشههای دینی و تمدنی افغانستان را برجسته ساخته است؛ وضعیتی که آزمون بزرگ برای نخبگان سیاسی، علما و جریانهای فکری کشور به شمار میرود، تا میان تعصبات زودگذر و مسئولیت تاریخی خویش راهی درست برگزینند.
در ظاهر، مذاکرات صلح در غزه و افغانستان با هدف پایان جنگ برگزار میشود؛ اما در واقع، این روندها بخشی از مهندسی ژیوپلیتیکی غرب برای بازتولید نفوذ و مدیریت نیابتی بحران در خاورمیانه و آسیای میانهاند.
با عضویت در خبرنامه جدیدترین اخبار را در ایمیل خود دریافت کنید!
