در شرایط کنونی میلاد پیامبر اکرم حضرت محمد مصطفی (ص) تنها یک مناسبت تاریخی نیست ، بلکه فرصتی است برای طرح یک پرسش بزرگ: ایا جاهلیت از میان رفت یا پس از پیامبر لباس خود را تغییر داد؟
محمد (ص) در جامعه ظهور کرد که انسان گرفتار بت پرستی، قبیله محوری، تعصب و ظلم بود. پیام او انسان را از جهل به (اقرأ). از تعصب به اخوت. از ظلم به عدالت و از تحقیر به کرامت فراخواند. اما امروز جهان در اوج فناوری همچنان گرفتار جنگ، کشتار، تبعیض، اشغال و نابودی ارکان محیط زیست است. بتهای سنگی جای خود را به بتهای قدرت، ثروت، قومیت، نژاد، ایدیولوژی و تکنولوژی فاقد اخلاق دادهاست. جاهلیت نمرده بلکه لباس خود را عوض کرده است. و بخشی از جهان اسلام نیز هنوز گرفتار تعصب قومی و مذهبی، تکفیر، تحجر، انحصار قدرت و فاصله از علم و عدالت است. کد نخست : ایا پیامبر اکرم رحلت نموده است؟ یا به شهادت رسیده است؟ در منابع تاریخی و روایی مسلمانان درباره پایان زندگی پیامبر (ص) روایتهای متفاوتی وجود دارد. از رحلت بر اثر بیماری تا روایتهایی درباره مسمومیت و شهادت ان حضرت توسط (پیر زن یهودی.) اما پرسش اساسی این است: چرا این مسله با چنین اهمیت تاریخی و اعتقادی، به یک پژوهش جامع، مشترک و مستند میان مراکز بزرگ علمی جهان اسلام تبدیل نشده است؟ اگر شهادت پیامبر (ص) فرضیه تاریخی و قابل بررسی است، چرا اسناد و زمینه های سیاسی ـ اجتماعی ان بررسی نمیشود؟ و اگر قابل اثبات نیست، چرا پژوهشی جامع دلایل رد ان را برای امت روشن نمیکند؟ سوال ما متوجه حقیقت است، نه مذهب. تا زمانیکه این دوسیه فراتر از تعصبات فرقهای بررسی نشود، پرسش بزرگ همچنان باقی است: پس از پیامبر (ص) چه اتفاقی افتاد که جامعه ساخته شده بر اخوت، گرفتار این همه شکاف های فقهی ، مذهبی، قومی، سیاسی و جنسیتی شد؟ از حدود سه صد هزار حدیث جمع اوری شده ، چگونه حدود سی هزار حدیث صحیح تثبیت گردید؟ راویان احادیث پس از شهادت یا رحلت پیامبر چی کسانی باچی گرایشهای فکری در جمع اوری و روایت احادیث نقش ایفا کردند؟ سوال : چهار مرکز فقهی؛ مسئولیت تاریخی کجاست؟ (الازهر، دیوبند، نجف و قم) چهار قطب مهم دانش دینی جهان اسلاماست. چرا این مراکز نمیتوانند یک پروژه مشترک درباره تحولات پس از رحلت پیامبر (ص) شکلگیری اختلافات مذهبی و قومی، ورود برخی سنتهای قبیلهای به فقه و فرهنگ اسلامی و تبدیل اختلاف عقیده به تکفیر ایجاد کنند؟ اگر فقه برای هدایت انسان است باید توان نقد تاریخ و میراث خود را نیز داشته باشد. نقد میراث نابودی ان نیست؛ پالایش ان از رسوبات تاریخ است. اگر تحقیقات مشترک مراکز فقهی نشان دهد که شهادت پیامبر اکرم(ص) توسط زن یهودی بر مبنای طرح پیچیده یک جریان ضد اسلامی هدفمندانه طراحی باشد ، در انصورت حقیقت نقش و نفوذ جریان صهیونیزم سیاسی در تحریف احادیث ، مدیریت پنهان اختلافات فرقه ای ، تعصبات قومی و جریان های تکفیری حتا از ادرس بعضا مدارس دینی در اوضاع کنونی برای جوامع اسلامی اشکار میگردد. جاهلیت چگونه دوباره متولد شد؟ جاهلیت امروز الزاما بت سنگی نیست. گاهی بت قومیت، مذهب، قدرت و تکفیر است. مدرسه دینی باید محل علم و اخلاق باشد، اما اگر در ان نفرت و تکفیر تولید شود، جاهلیت با لباس تقدس بازمیگردد. اینجاست که باید پرسید: چگونه برخی جریانهای تکفیری از محیطهای اموزشی دینی سربراوردند؟ داعش، القاعده و جریانهای مشابه را نمیتوان به اسلام نسبت داد. اما نمیتوان از بررسی زمینههای فکری، اموزشی و سیاسی رشد انها نیز فرار کرد. این پرسش باید در خود حوزههای دینی مطرح شود، نه فقط در دانشگاههای غربی. سکوت دیگر کافی نیست : قدرتهای خارجی بارها از شکافهای جهان اسلام بهره بردهاند. اما: دشمن نمیتواند شکافی را که در درون ما وجود ندارد، به میدان جنگ تبدیل کند. اگر جریانهایی مانند صهیونیزم سیاسی از اختلافات مسلمانان بهره بردهاند، باید پرسید: چه کسیانی کدام مراکز این شکافها را ایجاد، حفظ یا بازتولید کرده است؟ باید میان ایجاد شکاف و سوءاستفاده از شکاف موجود تفاوت گذاشت. از سنت محمدی تا سنت جاهلی : پیامبر (ص) برای شکستن برتری قبیلهای امد. اما مسلمانان هنوز بر سر عرب و عجم، قومیت و مذهب صفبندی میکنند. پیامبر (ص) کرامت انسان را پاس داشت، اما در برخی قرائتهای معاصر، به نام دین اموزش و حضور مشروع زن در جامعه محدود میشود. حضرت خدیجه کبری سلام الله علیها، همسر پیامبر (ص) از چهرههای برجسته تجار سرشناس مکه بود. پس باید پرسید: چگونه میتوان اسلام محمدی را با حذف زن از علم، اقتصاد و حضور مسولانه اجتماعی یکی دانست؟ مشکل اسلام نیست. مشکل قرائتهاییست که باید در برابر قران، سنت، عقل و واقعیت تاریخی بازخوانی شوند. افغانستان ازمون بزرگ : افغانستان امروز یکی از روشنترین میدانهای این بحران است. محرومیت زنان و دختران از اموزش، تعصبات قومی و زبانی، تا جایکه حتا با زبان امام ابوحنیفه که فارسی زبان دوم اسلام نیز میباشد مخالفت میشود. انحصار قدرت و قرائتهای بسته از دین، کشور را با بحرانهای عمیق روبرو کرده است. در سوی دیگر نسخههایی از ازادی و دموکراسی نیز گاه بدون توجه کافی به تاریخ و فرهنگ افغانستان عرضه میشود. افغانستان نه به طالبانیزهکردن اسلام نیاز دارد و نه به غربی سازی شتابزده ، بلکه به بازخوانی عقلانی، اخلاقی و تمدنی اسلام محمدی نیاز دارد. اسلامی که با (اقرأ) اغاز شد، نمیتواند دشمن اموزش باشد. اسلامی که عدالت را معیار قرار داد، نمیتواند با ظلم اشتی کند. هشدار به مراکز دینی جهان اسلام : اگر الازهر، دیوبند، نجف و قم نتوانند میان میراث و نیازهای عصر، ایمان و عقل، فقه و تاریخ، دین و کرامت انسان گفتگویی تازه ایجاد کنند، خلا را دیگران پر خواهند کرد. و اگر ریشه های فکری تکفیر و افراطگرایی نقد نشود، نسل جدید پاسخ خود را از فضای مجازی و جریانهای افراطی خواهد گرفت. دین اگر نتواند پرسشهای زمانه را پاسخ دهد، پرسشهای زمانه دین را به حاشیه خواهد راند. این تهدید علیه اسلام نیست، هشدار برای نجات قرائتهای اسلامی از تحجر است. سخن اخر، کد را باید باز کرد میلاد محمد (ص) فرصتی است برای بازکردن کدهایی که قرنها بسته ماندهاند: نه برای جنگ شیعه و سنی. بلکه برای فهم تاریخ. نه برای تخریب فقه. بلکه برای پالایش ان از تعصبات تاریخی و سوی اسفتاده صهیونیزم سیاسی در بازی های استخباراتی. نه برای نفی سنت ، بلکه برای تفکیک سنت نبوی از سنتهای جاهلیت مدرن. و نه برای متهم کردن بیدلیل یک جریان. بلکه برای شناخت سازوکارهای قدرتیکه بین مسلمین شکاف ایجاد کرده واز ان بهره بردهاند. اگر شهادت پیامبر (ص) یک مسئله تاریخی قابل تحقیق است، باید تحقیق شود. اگر رحلت طبیعی بوده است، باید اسناد ان برای امت روشن شود. اما خاموشکردن پرسش به دلیل حساسیت مذهبی، راه حل نیست. زیرا: پرسش بیپاسخ، تعصب میسازد. تعصب، شکاف میسازد. شکاف، تکفیر میاورد، و تکفیر، جاهلیت را دوباره متولد میکند. محمد (ص) امد تا جاهلیت را دفن کند. امروز وظیفه امت محمدی انست که اجازه ندهد جاهلیت با لنگی، پرچم، قومیت، مذهب یا تکنلولوژی دوباره متولد شود. میلاد محمدی مبارک! و مبارکتر روزی است که پیام محمدی در افکار و رفتار ما متولد شود. سید باقر احمدی
واحد مرکزی خبر و تحلیل
تحریریه مبنا، قلب تپنده روایت در خبرگزاری مبنا. اینجا جایی است که خبرنگاران و دبیران ما، دور از هیاهو، دادههای خام را به خبر و تحلیلی قابل استناد تبدیل میکنند.
با عضویت در خبرنامه جدیدترین اخبار را در ایمیل خود دریافت کنید!